Op 15 en 16 oktober namen Eerste Kamervoorzitter Mei Li Vos en Tweede Kamervoorzitter Thom van Campen deel aan de conferentie van parlementsvoorzitters uit de 46 lidstaten van de Raad van Europa. Vijftig jaar nadat deze bijeenkomst voor het eerst in Rome werd gehouden, spraken de deelnemers over bedreigingen voor de democratie, de uitdagingen van AI en de vraag wat parlementen kunnen doen om de op regels gebaseerde internationale orde te vernieuwen.
Voor het themadebat over AI en de arbeidsmarkt was Mei Li Vos gevraagd een keynote speech te geven, samen met de Voorzitter van het Estse parlement, Lauri Hussar. In haar speech stond Vos stil bij eerdere technologische ontwikkelingen, de gevolgen daarvan voor de arbeidsmarkt, en in het bijzonder de gevolgen van AI voor de arbeidsmarkt.
Vos: 'Hoewel AI steeds beter wordt in het ondersteunen bij veel werk, blijft de menselijke meerwaarde onmisbaar. In sectoren zoals de zorg, het onderwijs en de horeca zijn empathie, persoonlijk contact en inlevingsvermogen essentieel. AI kan ons helpen, maar niet alles overnemen wat ons als mensen uniek maakt, zoals een knuffel geven, een luisterend oor bieden of een troostend kopje koffiezetten.'
Werk dat we vroeger laagopgeleid noemden kan wel eens beter gewaardeerd worden, omdat het werk is dat alleen door mensen kan worden gedaan, suggereerde Vos. Volgens haar is het daarom belangrijk dat we als Europeanen zelf bepalen hoe we de voordelen van AI verdelen en welke rol deze technologie in onze samenleving en op de arbeidsmarkt krijgt.
In de sessie over bedreigde democratieën en cyberaanvallen benadrukte Thom van Campen het belang van interparlementaire samenwerking.
Van Campen: 'We hebben allemaal met deze bedreigingen te maken, en juist hier is interparlementaire samenwerking van grote waarde. De Tweede Kamer wisselt actief kennis en ervaringen uit met andere parlementen, waaronder die van Noorwegen, Zweden, Finland en het Verenigd Koninkrijk.' Hij verwees naar een recent bezoek van medewerkers van de Tweede Kamer aan Oslo, waar zij deelnamen aan een grootschalige oefening van het Noorse parlement: 'De lessen uit die oefening hebben wij meegenomen naar Den Haag, waar wij verder werken aan ons eigen programma voor parlementaire weerbaarheid in Nederland.'
Daarnaast dankte Van Campen zijn Oekraïense collega Stefanchuk voor zijn standvastigheid en het voortzetten van het parlementaire werk in Kyiv onder zware omstandigheden: 'Zoals het voorbeeld van Oekraïne vandaag laat zien, gaat parlementaire democratie over meer dan alleen procedures. Het gaat om continuïteit en om weerbaarheid.' De parlementsvoorzitter van Oekraïne ontving een staande ovatie na zijn speech waarin hij inging op de actuele stand van de oorlog in zijn land.
Op initiatief van de voorzitter van de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa (PACE) ontmoetten de vrouwelijke parlementsvoorzitters elkaar voor een ontbijtsessie op de eerste dag van de conferentie. Zij spraken over het bevorderen van gelijkheid en het creëren van een eerlijkere samenleving. Ook wisselden zij ervaringen uit. Een van de vrouwelijke parlementsvoorzitters was dermate bedreigd nadat ze haar kandidatuur voor het presidentschap had bekendgemaakt dat ze besloten had te stoppen.
De vrouwelijke parlementsvoorzitters deden voorstellen voor maatregelen en beleidsinitiatieven. Deze varieerden van het stimuleren van meisjes om leiderschapsrollen op zich te nemen en het reguleren van sociale media tot het bevorderen van gedragsverandering in de samenleving. Mei Li Vos: 'We moeten achter iedere vrouw staan die haar stem laat horen. Denk aan de MeToo-beweging. Die was zo succesvol omdat zoveel vrouwen de krachten bundelden. Deze beweging heeft het denken over mannen in machtsposities echt veranderd.'
Ongeveer zeventig voorzitters en ondervoorzitters en vijfhonderd delegatieleden waren aanwezig in Rome. De Nederlandse delegatie bestond uit beide Kamervoorzitters en de Griffier van de Tweede Kamer, Peter Oskam, en de waarnemend Griffier van de Eerste Kamer, Luuk van Luijk. Zij namen deel aan het Griffiersoverleg onder leiding van de secretaris-generaal van de PACE, Despina Chatzivassiliou-Tsovilis. Zij wisselden van gedachten over transparantie, integriteit en ethiek in het parlement.
Voorafgaande aan en en marge van de conferentie sprak de delegatie met diverse collegavoorzitters en ondervoorzitters. Zo hadden beide Voorzitters een onderhoud met de Oekraïense voorzitter Ruslan Stefanchuk. Van Campen sprak met de nieuwe parlementsvoorzitters in Armenië, Rubin Rubinyan, en Hongarije, Ágnes Forsthoffer. Vos had een bilateraal gesprek met de ondervoorzitter van de Duitse Bundestag, Omid Nouripour en de Oostenrijkse voorzitter, Christine Schwarz-Fuchs.
De delegatie werd ontvangen op de Nederlandse residentie door de ambassadeur in Italië, Michiel Stibbe, de ambassadeur bij de Heilige Stoel, Paul Bekkers, en Elske Smith de ambassadeur bij de FAO, de voedsel- en landbouworganisatie van de Verenigde Naties. Na afloop van de conferentie werd de delegatie rondgeleid in de Sint-Pieter door pastoor Ed van Teijlingen. Hij is in 2026 door Paus Leo XIV is benoemd tot kanunnik van de Sint-Pieterbasiliek in Rome.