Dinsdag 24 maart 2026, commissie Koninkrijksrelaties (KOREL)

Heden vindt een openbaar kennismakingsgesprek plaats met de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken - Koninkrijksrelaties en Slagvaardige Overheid, dhr. Eric van der Burg. Het gesprek heeft betrekking op het onderdeel Koninkrijksrelaties.

De staatssecretaris krijgt eerst kort de gelegenheid zich te introduceren en desgewenst zijn voorgenomen beleid (inclusief voorgenomen regelgeving) te schetsen. Vervolgens kunnen de leden in een eerste ronde elk een vraag stellen, de staatssecretaris krijgt daarna de gelegenheid om de vragen te beantwoorden. Daarna zal er worden bekeken of er nog een tweede vragenronde mogelijk is.

Het kennismakingsgesprek is geen mondeling overleg, er wordt geen woordelijk verslag van opgesteld en er zullen geen toezeggingen worden geregistreerd.

Bijgevoegd zijn het CV en het takenpakket van de staatssecretaris en de relevante passages uit het regeerakkoord.

Achtergrondinformatie

Herziening WolBES en FinBES

De tweede consultatieronde voor de herziening van de Wet openbare lichamen Bonaire Sint Eustatius en Saba (WolBES) en de Wet financiën openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba (FinBES) heeft van 2 september 2025 tot 27 oktober 2025 open gestaan. Ten opzichte van de eerste internetconsultatie is de belangrijkste wijziging dat de eerder geschrapte functie van Rijksvertegenwoordiger nu toch behouden blijft. Daarnaast zijn afspraken met de eilanden verwerkt over sterkere betrokkenheid bij Rijksbeleid en ruimere leenmogelijkheden voor de eilandbesturen.

Wet verhoging aantal eilandsraadsleden en eilandgedeputeerden

Met dit wetsvoorstel worden de eilandsraden en bestuurscolleges van Bonaire, Sint Eustatius en Saba per de volgende eilandsraadsverkiezingen (maart 2027) en daaropvolgende formatie uitgebreid. Al enkele jaren wordt gewerkt aan een wetsvoorstel tot herziening van de WolBES (zie hierboven), en de voorgestelde uitbreiding was onderdeel van deze herziening. Doordat de herziening van de WOLBES is vertraagd, is besloten dit onderdeel eruit te halen en in een apart wetsvoorstel te regelen. Het wetsvoorstel (36.867) is aanhangig in de Tweede Kamer.

Comply or explain

De staatssecretaris van BZK heeft de Kamer op 20 augustus 2025 een afschrift van zijn brief aan de Tweede Kamer over het waarborgen van het principe ‘comply or explain’ voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba aangeboden (36600 IV, J). Bij nieuw beleid, wetgeving en investeringen voor Europees Nederland moet telkens worden beoordeeld of het ook toegepast kan worden op Caribisch Nederland ("comply") of dat er redenen zijn om dit niet te doen ("explain"). De Tweede Kamer heeft op 2 oktober 2025 de motie van het lid White c.s. aangenomen over met de eilandbesturen komen tot een verbetering van de toepassing van het "comply or explain"-principe (36800 IV, nr. 10). In deze motie wordt de regering verzocht om samen met de eilandbesturen tot een verbetering van de toepassing van het 'comply or explain'-principe te komen, en de Tweede Kamer Kamer over deze verbeteringen voor de zomer van 2026 te informeren.

Sociaal minimum Caribisch Nederland

De Commissie sociaal minimum Caribisch Nederland heeft op 6 oktober 2023 haar rapport 'Een waardig bestaan' uitgebracht. Uw commissie volgt de ontwikkelingen ten aanzien van de bestaanszekerheid en de totstandkoming van een sociaal minimum op de eilanden nauwgezet, zie toezeggingen T02659 (legisprudentie),T02784 (legisprudentie) en T03938 (voldaan). De laatste voortgangsrapportage (36600 IV, I) dateert van 3 juli 2025. Daarnaast heeft de voormalig staatssecretaris Participatie en Integratie de Kamer op 21 november 2025 geïnformeerd over de inzet van het ministerie van SZW in Caribisch Nederland (36 800 IV/CXIX, C). Recentelijk werd kort aandacht besteed aan dit onderwerp in de brief van de minister van SZW van 10 maart 2026 over de voortgangsrapportage armoede en schulden (24515, A; p. 5-6),

Bestuursakkoorden

Op 14 mei 2025 heeft toenmalig staatssecretaris Szabo de Tweede Kamer een brief gestuurd inzake de voortgang van de Bestuursakkoorden Bonaire, Sint Eustatius en Saba (36600 IV, nr. 56). De bestuursakkoorden lopen tot 2027.

Spontaan advies Raad van State 70 jaar Statuut

Op 16 oktober 2024 publiceerde de Raad van State zijn ongevraagde advies: 70 jaar Statuut voor het Koninkrijk. Samenwerking op basis van wederzijds begrip. De regeringen van de vier landen in het Koninkrijk hebben daarop elk gereageerd met een positionpaper. Het position paper van de toenmalige Nederlandse regering verscheen op 29 september 2025. Er zou vervolgens worden gewerkt aan een gezamenlijk gedragen nader rapport. Op 4 november 2025 heeft uw commissie besloten om dit gezamenlijk gedragen nader rapport af te wachten en de staatssecretaris te vragen haar van de voortgang van het proces op de hoogte te houden.

Rijkswet HOFA

De Rijksministerraad heeft op 6 maart jl. ingestemd om het voorstel Rijkswet houdbare overheidsfinanciën Aruba (Rijkswet HOFA) voor advies naar de Afdeling advisering Raad van State van het Koninkrijk te sturen. In de Rijkswet HOFA zijn richtlijnen vastgelegd voor het bereiken en behouden van gezonde overheidsfinanciën van Aruba.

Landspakketten Aruba, Curaçao en Sint Maarten

Uw commissie wordt cf. toezegging T03672 op de hoogte gehouden over de uitvoering van de landspakketten en de hervormingsagenda’s op basis van de Onderlinge regeling Samenwerking bij hervormingen. De einddatum van de Onderlinge regeling is vooralsnog april 2027

Rijkswet geschillenregeling

De Gevolmachtigde minister van Aruba heeft op 11 september 2025 het voorstel Rijkswet Koninkrijksgeschillen bij de Tweede Kamer ingediend (36809). Het voorstel bepaalt dat als er binnen het Koninkrijk tussen landen een geschil rijst over wat in het Statuut staat of in een regeling die op het Statuut is gebaseerd, de Caribische landen Aruba, Curaçao, Sint Maarten dit geschil kunnen voorleggen aan de Raad van State van het Koninkrijk. Deze treedt op als geschillenbeslechter. Het oordeel van de Raad van State van het Koninkrijk is bindend. De Rijksministerraad mag daar vervolgens dan niet van afwijken. De Afdeling advisering van de Raad van State van het Koninkrijk heeft op 4 maart 2026 haar advies vastgesteld over het voorstel Rijkswet Koninkrijksgeschillen. Het wachten is nu op het nader rapport van de regering.

Geopolitieke situatie

Defensie en Buitenlandse Zaken zijn Koninkrijksaangelegenheden (artikel 3 Statuut) en deze vallen direct onder minister Berendse van Buitenlandse Zaken en minister Yeşilgöz van Defensie, en dus niet binnen het takenpakket van staatssecretaris Van der Burg. Op 3 januari 2026 vielen de Verenigde Staten (VS) met een militaire actie Venezuela binnen en werden Maduro en diens vrouw gevangengenomen en het land uit gesmokkeld om in de VS terecht te staan. Maduro werd gevangengezet in het Metropolitan Detention Center in Brooklyn. In het Caribisch gebied bestaan zorgen omtrent de veiligheid van de regio, hetgeen ook besproken is op de laatste twee edities van het IPKO. De commissies KOREL en BDO hebben in januari 2026 een commissiesbrede brief aan de minister van BZ gestuurd over de informatievoorziening door de Koninkrijksregering aan de eilandsbesturen en volksvertegenwoordigers van Caribisch Nederland over de veiligheidssituatie in het Caribisch deel van het Koninkrijk. De beantwoording van de minister van BZ is op 20 maart 2026 ontvangen (zie bijgevoegd).